Beroep ingesteld bij de rechtbank tegen afwijzen referendumverzoek
7 januari 2026
Deze week is beroep ingesteld bij de rechtbank tegen het afwijzen van het referendumverzoek over de Zaanse Schans. De gemeenteraad besloot tot deze afwijzing, ondanks het positieve advies van de referendumcommissie, de externe hoor- en adviescommissie en uitlatingen van de stadsadvocaat, terwijl het referendumverzoek aan alle formele vereisten voldeed. De Raad heeft onze bezwaren tegen de afwijzing van het verzoek bovendien zonder enige motivering afgewezen. Dit lijkt de Raad gedaan te hebben in een vlaag van emotie om maar geen referendum te hoeven organiseren.
De initiatiefnemers voelen zich niet serieus genomen, omdat de Raad niet de moeite heeft genomen om het bezwaar en de adviezen door te nemen en daar gemotiveerd op te reageren. Dit is in strijd met de Referendumverordening en met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. In totaal 2.413 inwoners van Zaanstad steunden het inleidend referendumverzoek over een kwestie van fundamenteel democratisch belang: de toekomst van de Zaanse Schans als openbaar cultureel erfgoed. Het besluit ‘Toekomstbestendige Zaanse Schans’ bevat belangrijke beleidskeuzes, zoals invoering van entreegeld, beperking van toegankelijkheid en herinrichting van het gebied. Een besluit met dergelijke verstrekkende gevolgen vraagt om een transparant democratisch proces, waarbij alle inwoners van Zaanstad hun mening moeten kunnen geven.
Vertraging is geen zwaarwegende reden om het referendumverzoek af te wijzen. Inmiddels is duidelijk geworden dat het ticket sowieso niet meer in 2026 zal worden ingevoerd. Een ander argument voor de afwijzing was dat het principebesluit niet concreet genoeg zou zijn voor een referendum, omdat veel zaken nog moeten worden uitgewerkt. Wij hebben geprobeerd om hieraan tegemoet te komen door aan de Raad voor te stellen om een referendumverzoek mogelijk te maken over het definitieve besluit. Dit is door de Raad niet eens in overweging genomen. Men wil de Zaankanters simpelweg geen stem geven over dit belangrijke onderwerp.
De rechtbank zal zich nu over deze kwestie moeten gaan buigen. Wij hebben er het volste vertrouwen in dat de rechter zal oordelen dat het inleidend referendumverzoek onterecht door de gemeenteraad is afgewezen en alsnog gehonoreerd moet worden.
Op woensdag 18 maart 2026 mag u zelf alvast uw oordeel uitspreken, bij de verkiezingen voor de gemeenteraad.
28 november 2025
Wij waren even stil na de raadsvergadering van gisteravond. Tijdens deze vergadering werd duidelijk dat een meerderheid van de gemeenteraad opnieuw heeft besloten het inleidend verzoek voor een referendum over de Zaanse Schans niet te honoreren. Daarmee ging de raad lijnrecht in tegen álle externe adviezen. Het referendum moest en zou worden tegengehouden – of dat nu verstandig is of niet. De mening van inwoners over de toekomst van de Zaanse Schans mag niet gehoord worden.
Zowel de referendumcommissie als de hoor- en adviescommissie concludeerden dat het verzoek volledig voldoet aan de formele eisen en dat er geen zwaarwegende redenen zijn om dit te weigeren. Ook de stadsadvocaat onderschreef dat. Het lag daarom voor de hand dat de gemeenteraad deze adviezen zou volgen. Op voorstel van ROSA verwierp de meerderheid echter alsnog het verzoek.
Wij willen benadrukken dat ChristenUnie, D66, DENK, Democratisch Zaanstad (DZ), Lokaal Zaans (LZ) en PVV het verzoek wél steunden. Wij danken hen hartelijk voor hun inzet voor de lokale democratie. Ook als sommige van deze partijen nog steeds achter het principebesluit over de toekomst van de Zaanse Schans staan, verdedigden zij het democratische recht van inwoners om zich hierover uit te spreken.
Wat opnieuw pijn deed, was de toon van het debat: de uitgesproken vijandigheid richting betrokken inwoners. De gemeente heeft de toekomstige ticketinkomsten alvast in de begroting ingeboekt, en initiatiefnemers verhinderen nu dat er “munten op tafel komen”. Ook werd gesproken over “commerciële inmenging”, omdat enkele initiatiefnemers ondernemer zijn op de Zaanse Schans of banden hebben met het gebied.
Democratische rechten zijn geen gunst. Ze gelden voor iedereen in gelijke mate. Het is niet aan de gemeenteraad om te bepalen welke meningen of belangen van burgers legitiem zijn. De initiatiefnemers zijn kiesgerechtigde inwoners van Zaanstad. Als zij het – om welke reden dan ook – oneens zijn met een besluit van hun vertegenwoordigers, hebben zij het volste recht om een referendumverzoek in te dienen, mits zij voldoende steun weten te verzamelen.
Dat de Zaanse Schans leeft onder de Zaanse bevolking is duidelijk: in slechts één week tijd werden 2.413 handtekeningen opgehaald. Het principebesluit heeft grote impact op een gebied dat in het hart van elke Zaankanter een bijzondere plek heeft. Als hier geen referendum over gehouden mag worden, waarover dan wel?
Wij beraden ons de komende periode op mogelijke vervolgstappen.
(Wellicht) Nieuwe ronde, nieuwe kansen!
Zaanstad, 7 november 2025
BEDANKT VOOR
ALLE STEUN!
Persbericht:
Actiecomité “Hou de Zaanse Schans Open!” verbijsterd over afwijzing
referendumverzoek
Zaanstad, 23 mei 2025
Verbijsterd heeft het Actiecomité Hou de Zaanse Schans Open! kennis genomen van het besluit van de Zaanse gemeenteraad om het inleidend referendumverzoek over de toekomst van de Zaanse Schans af te wijzen. Met name de argumenten die hiervoor worden aangevoerd tonen aan dat de Zaanse gemeenteraad geen tegenspraak duldt.
Het Actiecomité heeft in een week tijd 2.413 ondersteuningsverklaringen opgehaald tegen het principebesluit om de Zaanse Schans te onttrekken uit de openbaarheid en verplichte entreeheffing van €17,50 per persoon in te voeren op de Zaanse Schans. Het grote aantal ondersteuningsverklaringen geeft aan dat het onderwerp sterk leeft onder de Zaanse bevolking. Een onafhankelijke referendumcommissie heeft de handtekeningen gecontroleerd en positief geadviseerd over het referendumverzoek. Daarmee leek de eerste horde naar een referendum genomen.
Ondanks het grote aantal ondersteuningsverklaringen (de vereiste 500 handtekeningen werd ruimschoots gehaald) en het positieve advies van de referendumcommissie, besloot de gemeenteraad gisteravond om het referendumverzoek niet te honoreren. Hoewel dit al teleurstellend genoeg is, zijn wij vooral diep geschokt over de verbale agressie waarmee er tijdens het raadsdebat over het Actiecomité werd gesproken. Over een groep burgers die niets anders deed dan gebruik maken van hun democratische rechten.
Zo zou het Actiecomité zich volgens de raadsleden bedienen van “onjuiste” argumenten. Wij zouden de burgers “misleiden”. Wij zouden “misinformatie” en “onwaarheden” hebben verspreid door de burgers van Zaanstad op te roepen om de Zaanse Schans open te houden voor iedereen, terwijl in het concept raadsvoorstel ook de wens (niet de eis) stond dat Zaankanters gratis toegang houden (hier hebben wij op onze website overigens ook netjes op gewezen). Volgens de gemeenteraad hebben wij met ons referendumverzoek “misbruik” gemaakt van een democratisch instrument. Het referendum zou niet zijn aangevraagd in het “algemeen belang”. Bovendien is er volgens de raadsleden geen sprake van een verschil van mening, maar van een gebrek aan vertrouwen. En daar is een referendum niet voor.
Wij zijn bedroefd over het afwijzen van het referendumverzoek en diep geschokt door de vijandigheid waarmee wij door de gemeenteraad zijn bejegend. Wij hebben immers niets verkeerd gedaan. Wij hebben gebruik gemaakt van een instrument dat de raad zelf in het leven heeft geroepen en alle formele procedures netjes gevolgd. Wij zijn en blijven het principieel oneens met het besluit om de Zaanse Schans aan de openbaarheid te onttrekken en wij vinden dat alle burgers van Zaanstad zich over dit belangrijke en historische besluit moeten kunnen uitspreken. Vervolgens worden wij niet alleen tegengewerkt, maar ook onterecht en ongekend hard aangevallen door een gemeenteraad die er voor alle burgers zou moeten zijn. Dat doet pijn!
Voor Zaanstad is dit een democratisch dieptepunt! Uiteraard laten wij het hier niet bij zitten. Wij blijven strijden voor een Zaanse Schans die openbaar toegankelijk is voor iedereen.
Hou de Zaanse Schans Open!
Voor vragen of contact kunt je mailen naar:
info@zaanseschansopen.nl
Volg ons op Facebook
Schrijf je in voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van ontwikkelingen en volgende stemrondes.
Ben je geen Zaankanter en wil je toch je steun betuigen, vul dan onderstaand formulier in.
WAT IS ER AAN DE HAND OP DE ZAANSE SCHANS?
De gemeente wil in 2026 de Zaanse Schans volledig gaan afsluiten om entree te kunnen heffen voor een gebied waar mensen wonen en werken en wij Zaankanters dreigen daarmee onze unieke achtertuin te verliezen. In deze toekomstplannen is er geen plek meer voor een ‘rondje Schans’, maar ook niet voor bewoners, traditionele ambachten en familiebedrijven.
Wij als bewoners, ondernemers, werknemers en vrijwilligers van de Zaanstreek die allemaal verbonden zijn met de Zaanse Schans hebben het initiatief genomen om een referendumverzoek uit te schrijven. Er zijn momenteel veel discussies, maar als het erop aankomt dan zijn we er voor elkaar als Zaankanters. Dit is zo’n moment! De Zaanse Schans is van ons allemaal en samen zijn wij de Zaanse Schans. De Zaanse Schans moet onze vrij toegankelijke achtertuin blijven. Een unieke stukje Zaanstad van en voor de Zaankanter!
Momenteel wordt er gesteld dat Zaankanters gratis toegang kunnen blijven houden tot een afgesloten Zaanse Schans. Echter, juridisch gezien blijkt dit erg moeilijk, zo niet onmogelijk te zijn. Daarom komen wij in verzet tegen dit raadsvoorstel! Wij willen de Zaanse Schans openhouden voor iedereen!
Behoud het openbare karakter van de Zaanse Schans en zorg dat niet de macht, maar de menselijke maat en samenwerking centraal staat. Zonder megalomane plannen, €75+ miljoen (!) aan investeringen vanuit de gemeente en het uitsluiten van ons Zaankanters in deze besluitvorming.
Dit referendumverzoek is een initiatief van een groep bezorgde Zaankanters. Allen erfgoed liefhebbers, inwoners, ondernemers, werknemers en vrijwilligers met hart voor de Zaanse Schans en het erfgoed. Wij willen graag samenwerking op en rondom de Zaanse Schans, verbinding zoeken en een open Zaanse Schans van en voor iedereen behouden.
Enkele van de initiatiefnemers zijn:
| Ko Kraakman | Bewoner Zaanse Schans – Woordvoerder ‘Hou de Zaanse Schans open!’ |
| Ingrid Kraakman | Bewoner Zaanse Schans |
| Ruud Keinemans | Bewoner Zaanse Schans |
| Rob Bakker | Bewoner Zaanse Schans |
| Ina Bakker | Ex-vrijwilliger voor de Zaansche Molen & bewoner Zaanse Schans |
| Frank Bosman | Bewoner Zaanse Schans |
| Jing Engels | Zaankanter en ondernemer Zaanse Schans |
Voor vragen of contact kunt u mailen naar: info@zaanseschansopen.nl